آشنایی با انواع مالیات در ایران

 

 

آشنایی با انواع مالیات در ایران

 

 

مالیات چیست؟

 

مالیات مبلغی است که به سبب قانون و جهت تأمین مخارج عمومی به‌ صورت بلاعوض از طرف اشخاص حقوقی و حقیقی به دولت پرداخت می‌‌شود؛ در حقیقت دولت مالیات را از دارایی و درآمد افراد برداشت می‌‌کند و هیچ تعهدی نسبت به پرداخت‌کننده نخواهد داشت. مالیات از مهم‌ترین منابع درآمد دولت‌ها در سرتاسر جهان است.

 

 

انواع مالیات در ایران

 


مالیات در ایران به دو دسته زیر تقسیم می‌شوند:

 

 

الف) مالیات های مستقیم

 

ب) مالیات های غیرمستقیم

 

 

در تعریف این دو دسته از مالیات‌ها اختلافاتی وجود دارد با این وجود معمول ترین تعریف این است که چنانچه که مؤدی مالیاتی و پرداخت‌کننده مالیات یک نفر باشند آن مالیات مستقیم محسوب می‌‌شود وگرنه مالیات غیرمستقیم خواهد بود (به فردی که مسئول پرداخت مالیات است، مؤدی مالیاتی گفته می‌‌شود).

 

 

انواع مالیات های مستقیم

 


مالیات‌های مستقیم خود به دو دسته‌ی مالیات بر دارایی و مالیات بر درآمد تقسیم می‌‌شوند که به شرح زیر هستند: 

 

 

1-مالیات بر دارایی

 

مبنا و اساس مالیات بر دارایی، ثروت مؤدی (مسئول پرداخت مالیات) است. مهم­‌ترین نوع مالیات بر دارایی که حتما شما هم نام آن را شنیده‌اید، مالیات بر ارث است. مالیات بر ارث مالیاتی است که از دارایی ها و  اموال شخص که بعد از فوت وی باقی می‌‌ماند، اخذ می‌‌شود. در واقع هنگامی که اموال فرد متوفی قرار است به وراث او منتقل شود، دولت از ثروت و دارایی در حال انتقال مالیات می‌‌گیرد. مقدار مالیات بر ارث مطابق با ماده‌ی ۱۷ قانون مالیات‌های مستقیم تعیین می‌‌شود که نسبت به اموال گوناگون ، متفاوت است. به‌عنوان نمونه نرخ مالیات بر ارث برای انواع وسیله های نقلیه‌ی موتوری ۲ درصد از قیمت وسیله‌ی نقلیه است (قیمت اموال را سازمان امور مالیاتی کشور اعلام می‌‌کند). 

 

 

2-مالیات بر درآمد

 


در این نوع از مالیات، درآمد اشخاص و شرکت‌ها (و نه ثروت آنها) مبنای مالیات است. شاید بتوان گفت که مالیات بر درآمد افراد مهم­‌ترین نوع مالیات است. مالیات بر درآمد احتمال دارد به دو گونه متفاوت دریافت شود؛ به‌عنوان نمونه احتمال دارد که مالیات هر کدام از انواع درآمدها جداگانه اخذ شود (برای نمونه مالیات بر حقوق و مالیات بر درآمد املاک) یا این که مالیات از مجموع درآمدهای فرد اخذ شود. در این صورت دیگر مهم نیست که منابع درآمد فرد چه هستند، از همه درآمد او به یک طریق مالیات دریافت می‌‌شود. در این حالت صرفا درآمد یک‌ساله‌ی فرد مالیات‌دهنده (مؤدی) مهم است که از همه ی مبلغ به نرخ یکسان مالیات اخذ می‌‌شود. ولی در شیوه اول، احتمال دارد که نرخ مالیات و شرایط مالیاتی متفاوتی بر هر دسته از منابع مالیات شخص حاکم باشد.

 

در قنون های مالیاتی ایران به‌ نوعی از ترکیب هر دو شیوه بیان شده ی فوق استفاده شده است. با این وجود معمولا (و برای افرادی که یک منبع درآمد دارند) مالیات به طریق نخست دریافت می‌‌شود.

 

 

مالیات بر درآمد کشاورزی

 


یکی از انواع مالیات بر درآمد، مالیات بر درآمد کشاورزی است. درحال‌ حاضر هرنوع درآمد ناشی از فعالیت‌های کشاورزی اعم از دامپروری، پرورش ماهی، دامداری، پرورش زنبور عسل، صیادی، ماهیگیری و مواردی از این دست، از پرداخت مالیات معاف است.

 

 

مالیات بر درآمد حقوق

 


هر زمان یک فرد حقیقی برای فرد دیگری کار کند (حقیقی یا حقوقی) و در مقابل کاری که انجام می‌‌دهد حقوق و درآمد اخذ کند، مشمول مالیات بر درآمد حقوق می‌‌گردد. این نوع از مالیات در حقیقت بخش مهمی از درآمدهای دولت را تشکیل می‌‌دهد. پرداخت این نوع از مالیات بر‌ عهده‌ی کارفرمایان و به هزینه‌ی حقوق‌بگیران است. در حقیقت کارفرمایان که مقدار حقوق دریافتی کارکنان خود را می‌‌دانند، پیش از این که حقوق شخص را پرداخت کنند، مالیات او را کسر می‌‌کنند و به‌ حساب دولت –خزانه- واریز می‌‌نمایند.

 

 

مطابق قوانین کنونی مالیاتی، هر سال مبلغی در بودجه‌ی سالانه‌ی کشور مشخص می‌‌شود. این مبلغ و پائین تر از آن، از پرداخت مالیات معاف هستند. از مازاد بر این مبلغ و تا هفت برابر آن، ده درصد مالیات کسر می‌‌شود. نسبت به مازاد این مبلغ هم ۲۰ درصد به‌عنوان مالیات به دولت پرداخت می‌‌گردد. 

 

 

مالیات بر درآمد مشاغل


 

هدف از درآمد مشاغل، درآمدی است که فرد حقیقی با اشتغال به مشاغل تجاری، خدماتی و پزشکی به دست می آورد. در اینجا درآمدی که مبنای محاسبه‌ی مالیات قرار می‌‌گیرد عبارت است از: همه ی فروش کالا و خدمات بعد از کسر هزینه‌ها. چگونگی تشخیص این نوع مالیات براساس خوداظهاری و بیان داوطلبانه‌ی مؤدی است. در حقیقت مبنای درآمد این اشخاص همان اظهارنامه‌ه­ایی است که باید کامل کنند و تا پیش از تیرماه سال پیش رو به اداره‌ی امور مالیاتی محل کار خود تسلیم نمایند.

 

در صورتی که با بهره بردن از اسناد و مدارک روشن شود که فرد مقدار درآمد خود را صادقانه اعلام نکرده است، اداره‌ی امور مالیاتی باید درآمدها و مقدار مالیات آن ها را معین کند. چنانچه که فرد از کامل کردن و ارسال اظهارنامه پرهیز کند، سازمان امور مالیاتی خود اقدام به به دست آوردن اظهارنامه مالیاتی می‌‌کند و با برآورد درآمد فرد ، مقدار مالیات او را مشخص می‌‌کند. چنین فردی احتمال دارد جریمه نیز بشود.

 

 

مالیات بر درآمد اتفاقی

 


هدف از درآمدهای اتفاقی، درآمدهایی مثل جایزه و معاملات بلاعوض (مانند بخشش و هبه‌ی زمینی به دیگری) است که همان گونه که از نام‌شان پیداست معمولا مستمر و تکرارشونده نیستند و به‌صورت اتفاقی حاصل می‌‌گردند. همه ی درآمدهای حاصله از این راه نیز مشمول مالیات می‌‌گردند که مقدار مالیات و چگونگی پرداخت آن، بسته به نوع درآمد حاصله، می‌تواند متفاوت باشد.

 

 

مالیات بر درآمد املاک

 


در اینجا هدف از مالیات بر درآمد املاک، درآمد ناشی از اجاره‌ی املاک است. مطابق قانون، درآمد املاکی که به اجاره واگذار می‌‌گردند، بعد از کسر ۲۵ درصد از مبلغ کل اجاره به‌عنوان استهلاکات و هزینه ها مشمول پرداخت مالیات خواهند شد. در این مورد باید دقت داشت که در صورتی که شخص حقیقی هیچگونه درآمدی به‌جز درآمد املاک (دریافت اجاره) نداشته باشد، تا مقدار مبلغی که دولت در مالیات بر درآمد حقوق، از مالیات معاف می‌‌دارد، در اینجا هم معاف خواهد بود و بقیه درآمد مطابق قانون مشمول مالیات بر درآمد املاک می‌‌شود.

 

 

اضافه بر اجاره، نقل‌و‌انتقال املاک هم مشمول مالیات است.

 

 

مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی

 


مطابق قانون از جمع درآمد شرکت‌های تجاری مالیات دریافت می‌‌شود. همینطور در مورد دیگر از اشخاص حقوقی (به جز شرکت‌های تجاری همچون مؤسسات) نیز درخصوص فعالیت‌های انتفاعی مالیات اخذ می‌‌شود (منظور از فعالیت‌های انتفاعی آن دسته از فعالیت‌هایی است که به هدف کسب سود انجام می‌‌شوند).

 

 

انواع مالیات های غیرمستقیم

 


مهم ترین انواع مالیات های غیرمستقیم که در کشور ما اجرا و اعمال می‌‌شوند، عبارتند از: حقوق و عوارض گمرکی، مالیات بر مصرف و مالیات بر ارزش افزوده.

 

 

1-حقوق و عوارض گمرکی

 


یکی از انواع مالیات های غیرمستقیم، عوارض و حقوق گمرکی است. حقوق و عوارض گمرکی د حقیقت مالیات هر کشور بر  واردات و صادرات کالاهای گوناگون است که با نام «تعرفه‌های گمرکی» نیز شناخته می‌‌شود. این نوع از مالیات‌ها اصولا تابع سیاست‌های کلان بازرگانی و شرایط اقتصادی کشورها هستند و به‌ جز این که یکی از طریق های درآمدزایی دولت‌ها هستند، اکثرا برای حمایت از صنایع داخلی نیز به کار گرفته می‌‌شوند. این دسته از مالیات‌­ها احتمال دارد بر اساس قیمت و ارزش کالاها یا براساس ویژگی‌ها و مشخصات آن ها (مانند حجم، وزن و …)  دریافت و تعیین شوند.

 

 

2-مالیات بر مصرف

 


مالیات بر مصرف مالیاتی است که مصرف‌کنندگان کالاهای ویژه در هنگام خرید آن کالا (به‌همراه قیمت کالا) پرداخت می‌‌کنند. به این ترتیب هر فرد که مقدار زیادتری از آن کالا مصرف کند، در آخر مالیات بیشتری نیز پرداخت می‌‌کند. اگرچه این نوع مالیات در آخر به‌ طریق مصرف‌کننده‌ی نهایی پرداخت می‌‌شود، ولی وظیفه‌ی قانونی پرداخت آن به دولت به‌عهده‌ی تولیدکنندگان و فروشندگان است. مالیات بر مصرف، انواع خیلی زیادی دارد که بارزترین نمونه‌ی آن در ایران، مالیات بر مشروبات غیرالکلی ماشینی و مالیات بر دخانیات است.

 

 

3-مالیات بر ارزش افزوده

 


هدف از مالیات بر ارزش افزوده، تفاوت بین خدمات و  کالا عرضه‌شده با ارزش کالا و خدمات خریداری‌شده در دوره‌ و زمانی معین است. مالیات بر ارزش افزوده‌، عرضه‌ی کالاها و خدمات و همینطور صادرات و واردات آن ها را شامل می‌‌شود. مالیات بر ارزش افزوده چند مرحله‌­ای است و در مراحل گوناگون (تولید، واردات و توزیع) از هر فعال اقتصادی به فعال اقتصادی دیگر انتقال پیدا می‌‌کند، ولی در آخر هزینه‌ی آن از مصرف‌کننده‌ی نهایی اخذ می‌‌شود.

 

در آخر ، بیان این نکته ضروری است که هدف از این مطلب صرفا ارائه‌ی تصویری کلی از مالیات‌های موجود در ایران بوده است؛ حتما درمورد هر یک از مالیات‌های مطرح‌شده، قوانین و جزئیات و مقررات بیشتری وجود دارد.

 

 

 

جهت کسب اطلاعات بیشتر  با موسسه حقوقی بین المللی ثبت سفیر تماس بگیرید.

 

مسائل حقوقی،ثبت شرکت،ثبت برند و امور مهاجرتی خود را به ما بسپارید(با قیمت مناسب).