رباخواری دارای چه مجازاتی می باشد؟

 

 

رباخواری دارای چه مجازاتی می باشد؟

 

رباخواری که در قرآن کریم در آن به عنوان «اعلان جنگ با خدا و رسولش» بیان شده، از گناهان کبیره است که البته در قانون های مجازات اسلامی هم برای آن مجازات مشخص شده است. البته تشخیص معاملات ربوی از غیر ربوی و اینکه به چه صورت از معاملات ربوی پیشگیری کنیم، موضوع مهمی است که خیلی از مردم شاید از اطلاع نداشته باشند.

 سود،ربا، بهره، نزول و کلمه هایی از این دست، همگی به یک معنا هستند؛ ربا در عرف عامه به این معنا می باشد که در ازای اخذ مبلغی پول به عنوان قرض، مبلغی زیادتر به عنوان اصل و سود پول به صاحب مال داده شود. سود پول هم در عرف بازار، در ماه متفاوت است و بعضی ها، از رباخواری به کسب پول و درآمدهای بیشتر می‌پردازند.

مصادیق رباخواری چیست؟

 در صورتی که دو یا چند نفر طی قرارداد کتبی یا شفاهی توافق کنند تا جنسی را معامله کرده و معادل همان جنس را به شرط اضافه اخذ کنند یا مبلغی را قرض داده و در زمان استرداد آن، مبلغی اضافه‌تر اخذ کنند، این توافق «ربا» قلمداد می‌شود. ربا یا ربای معامله هایی است یا ربای قرضی. قانون‌گذار در بند 1 ماده 1قانون چگونگی اجرای اصل 49قانون اساسی (مصوب 1363) در تعریف ربا و انواع آن بیان داشته است که «ربا بر دو گونه است: الف – ربای قرضی و آن بهره ای است كه طبق شرط یا بنا بر روال، مقرض از مقترض اخذ نماید.

ب – ربای معاملی و آن زیاده ای است كه یكی از طرفین معامله زائد بر عوض یا معوض از سوی دیگر اخذ كند به شرطی كه عوضین، مكیل یا موزون و عرفاً یا شرعاً از جنس واحد باشند.»

 در ربای معاملاتی، منظور خرید و فروش دو جنس برابر است ولی نا متناسب در برابر هم است. برای نمونه یک طرف 10 کیلو برنج طارم درجه یک را در ازای اخذ 20 کیلو برنج طارم درجه یک معامله می‌کند. یا ده هزار گردوی تویسرکانی را با 15 هزار گردوی تویسرکانی معاوضه می‌کند؛ این نابرابری معامله، ربای معاملی یا همان معاملاتی گفته می‌شود.

 

ولی ربای قرضی زیادتر از ربای معاملاتی در جوامع گوناگون شایع است و در آن فردی، پولی یا وجهی یا جنسی را به دیگری قرض می‌دهد و بجای اینکه در انقضای مدت مشخص شده همان مقدار جنس یا وجه یا پول را پس بگیرد، چیزی بیشتر از آن را مطالبه کرده و پس می‌گیرد. برای نمونه شخصی ده میلیون تومان به دیگری قرض می‌دهد تا شش ماه بعد به اون بازگرداند البته به شرطی که بعد از 6 ماه به جای ده میلیون تومان، 13 میلیون تومان به قرض دهنده بازگرداند؛ این همان چیزی است که به آن ربای قرضی می‌گویند.

 

جرم رباخواری

 «ربا» در اسلام حرام بوده و هرنوع توافق ربوی بین ربادهنده، رباگیرنده و فردی که معامله ربوی را واسطه می‌شود، باطل و بلااثر دانسته شده است. از نظر حقوقی، قرارداد ربا میان طرفین، باطل است و در صورتی که طرفین به تعهدات خود عمل نکنند، به علت «نامشروع بودن جهت معامله» طبق ماده 190 قانون مدنی، این معامله درست نیست. بالاتر از جنبه حقوقی، از نظر کیفری هم، چنانچه که معامله ربوی میان طرفین اثبات شود، قانونگذارآن را جرم دانسته است.

 بر اساس ماده 595 قانون مجازات اسلامی، «هر نوع توافق بین دو یا چند نفر تحت هر قراردادی از قبیل بیع، قرض، صلح و امثال آن جنسی را با شرط اضافه با همان جنس مكیل و موزون معامله نماید و یا زاید بر مبلغ پرداختی، دریافت نماید ربا محسوب و جرم شناخته می‌شود. مرتكبین اعم از ربادهنده، رباگیرنده و واسطه بین آنها علاوه بر رد اضافه به صاحب مال به شش ماه تا سه سال حبس و تا 74ضربه شلاق و نیز معادل مال مورد ربا به عنوان جزای نقدی محكوم می گردند.» به عبارت دیگر، قانونگذار برای سه گروه از اشخاص مجازات مشخص کرده و آن ها را مجرم دانسته است. ابتدا فردی که ربا می‌دهد، دوم کسی که ربا می‌گیرد و سوم فردی که واسطه میان رباگیرنده و ربادهنده می‌شود.

 سوال:در صورتی که شخصی از روی ناچاری اقدام به دریافت ربا کند، آیا بازهم مجرم است؟

در پاسخ به این پرسش می‌توان گفت که قانونگذار، اضطرار رباگیرنده را از مصادیق رافع مسئولیت کیفری برای وی قلمداد کرده است. برای نمونه ، شخصی جهت تهیه هزینه عمل جراحی فرزندش، مبلغی را با احتساب بهره آن، گرفته و ربا پرداخته است؛ در اینجا به واسطه اضطرار در پرداخت ربا، شخصی رباگیرنده مجرم نیست و تنها ربادهنده مجرم قلمداد می‌شود و باید مجازات شود.

 همین صورت در صورتی که قرارداد ربوی میان خویشاوندان منعقد شود، به واسطه اینکه طرفین از یک خانواده و خون هستند و مالشان مشترک است، دیگر مفهوم ربا مطرح نخواهد بود و چنانچه قرارداد ربا میان پدر و فرزند یا زن و شوهر منعقد شود، هیچ‌کدام از طرفین مجرم نخواهند بود.

 بر اساس قاعده نفی سبیل هم، اگر مسلمانی از كافر ربا اخذ كند، بازهم جرم نبوده و عملیات ربوی مجازات نخواهد داشت.

 قراردادهای غیرربوی

توضیحات فوق، در خصوص قراردادهایی است که با قصد ربا میان طرفین منعقد می‌شود و در خیلی از عقود اسلامی که در آن سود و بهره وجود دارد، هرگز ربا نخواهند بود؛ شرط مهم در ربوی نبودن یک معامله این است که طرفین تنها در سود شریک نباشند و بپذیرند که در صورت ورود ضرر، در زیان همدیگر هم شریک هستند. نکته‌ای که سبب ربوی شدن یک معامله می‌شود، این است که طرفین در سود و زیان حاصل از یک فعالیت اقتصادی شریک نبوده و تنها یک طرف بدون دقت به سود حاصله، بخواهد یک سود قطعی را اخذ کند. لذا در صورتی که بهره به صورت علی الحساب و به مقدار سود حاصل از فعالیت اقتصادی مشخص شود، نه تنها ربا نیست که حتی در توسعه اقتصادی و گردش مالی کشور نیز بسیار موثر خواهد بود.

 البته طرفین قادرند توافق کنند تا در صورت ضرر در اصل مال، یکی از طرفین که عامل ضرر بوده، به مقدار ضرر، به صورت بلاعوض به طرف مقابل تملیک کند که در این صورت هم، چنین قراردادی ربوی محسوب نمی‌شود و طرفین بازهم در اصل ماجرا، در سود و زیان شریک محسوب می‌شوند.

 

جهت کسب اطلاعات بیشتر و دریافت مشاوره رایگان با وکیل پایه یک و کارشناس تخصصی در مورد ربا خواری و پول نزول با موسسه حقوقی بین المللی ثبت سفیر تماس بگیرید.

مسائل حقوقی،ثبت شرکت،ثبت برند ، ثبت لوگو ، ثبت طرح صنعتی ، رتبه بندی شرکت ، اخذ ایزو ، اخذ کارت بازرگانی و امور مهاجرتی خود را به ما بسپارید(با قیمت مناسب).